Ngày 23/4/2026, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022 (Luật số 06/2026/QH16), có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026. Luật sửa đổi lần này đã sửa đổi, bổ sung nhiều điều khoản quan trọng liên quan đến nguyên tắc thi đua, tiêu chuẩn khen thưởng, thẩm quyền quyết định khen thưởng nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, cải cách hành chính và chuyển đổi số hiện nay. Bài viết tập trung phân tích một số điểm sửa đổi, bổ sung nổi bật của Luật Thi đua, khen thưởng năm 2026.

Thứ nhất, sửa đổi, bổ sung nguyên tắc khen thưởng (điểm c và điểm d khoản 2 Điều 5). Theo đó, nguyên tắc khen thưởng được sửa đổi, bổ sung như sau:

 “c) Một hình thức khen thưởng có thể tặng nhiều lần cho một đối tượng; thành tích đến đâu khen thưởng đến đó. Không khen thưởng nhiều lần, nhiều hình thức cho một thành tích đạt được, trừ khen thưởng công trạng. Quy định mới đã bổ sung thêm trường hợp ngoại lệ “trừ khen thưởng công trạng”, đồng nghĩa với việc một thành tích trong trường hợp có tính chất công trạng đặc biệt vẫn có thể được xem xét áp dụng nhiều hình thức khen thưởng khác nhau.

d) Chú trọng khen thưởng cá nhân, tập thể, hộ gia đình trực tiếp lao động, sản xuất, kinh doanh; cá nhân, tập thể công tác ở địa bàn biên giới, trên biển, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; cá nhân, tập thể có thành tích tiêu biểu mang lại hiệu quả thiết thực vì lợi ích chung, đi đầu trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.”. Nếu Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022 chủ yếu nhấn mạnh đối tượng trực tiếp lao động, sản xuất, công tác ở vùng khó khăn thì Luật Thi đua, khen thưởng năm 2026 đã mở rộng thêm nhóm chủ thể tạo ra giá trị đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Điều này cho thấy tư duy thi đua, khen thưởng không còn chỉ tập trung vào khối lượng công việc hay thành tích truyền thống mà đã chuyển dần sang đánh giá hiệu quả đổi mới, giá trị sáng tạo và đóng góp cho phát triển số. Đây là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh Đảng và Nhà nước đang thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số quốc gia, cải cách hành chính và phát triển khoa học công nghệ. Nhiều cơ quan, đơn vị xuất hiện các mô hình sáng kiến số, ứng dụng dữ liệu, cải tiến quy trình phục vụ người dân nhưng chưa có cơ chế khen thưởng tương xứng.

Thứ hai, sửa đổi, bổ sung khái niệm “khen thưởng công trạng” và “khen thưởng phong trào thi đua chuyên đề” (khoản 1 và khoản 3 Điều 8).

“Khen thưởng công trạng là khen thưởng cho cá nhân, tập thể có quá trình phấn đấu liên tục, tích lũy nhiều thành tích, được ghi nhận thông qua việc tổng kết các phong trào thi đua thường xuyên và kết quả đánh giá, xếp loại hằng năm”; “Khen thưởng phong trào thi đua theo chuyên đề là khen thưởng cho cá nhân, tập thể, hộ gia đình có thành tích xuất sắc trong các phong trào thi đua theo chuyên đề do cấp có thẩm quyền phát động, chỉ đạo trong thời gian cụ thể. Khen thưởng chuyên đề là khen thưởng thành tích phục vụ nhiệm vụ chính trị của Đảng, Nhà nước, Bộ, ban, ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức, đơn vị trong thời gian cụ thể.”

Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022 chưa làm rõ ranh giới giữa khen thưởng công trạng với khen thưởng phong trào thi đua. Việc sửa đổi lần này giúp phân biệt rõ: Khen thưởng công trạng là kết quả của quá trình phấn đấu dài hạn; Khen thưởng phong trào chuyên đề ghi nhận thành tích theo thời điểm hoặc nhiệm vụ chính trị cụ thể. Điều này góp phần hạn chế tình trạng áp dụng chưa thống nhất giữa các loại hình khen thưởng.

Thứ ba, sửa đổi, bổ sung quy định về hiện vật khen thưởng (Điều 12)

Điều 12 được sửa đổi theo hướng quy định cụ thể hơn về hiện vật khen thưởng, bao gồm: Chủng loại hiện vật; Quy chuẩn mẫu mã; Cơ chế cấp đổi, cấp lại; Thẩm quyền hướng dẫn thực hiện. Luật năm 2022 chưa quy định đầy đủ về việc cấp đổi, cấp lại hiện vật khen thưởng, dẫn đến thiếu thống nhất trong thực hiện giữa các bộ, ngành, địa phương. Quy định mới góp phần chuẩn hóa hệ thống hiện vật khen thưởng; tăng tính trang trọng, thống nhất; bảo đảm giá trị pháp lý và giá trị lưu niệm của hiện vật khen thưởng.

Thứ tư, sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn được tặng danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc (Điều 21); danh hiệu chiến sĩ thi đua Bộ, ban, ngành, tỉnh (Điều 22); Chiến sĩ thi đua cơ sở (Điều 23)

Luật Thi đua, khen thưởng năm 2026 có điểm mới đối với danh hiệu “Chiến sĩ thi đua toàn quốc:, “Chiến sĩ thi đua bộ, ban, ngành, tỉnh”, “Chiến sĩ thi đua cơ sở”  theo hướng đề cao hơn chất lượng, hiệu quả thực tiễn của sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. So với Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022, việc xét tặng danh hiệu không chỉ dựa vào thành tích tích lũy mà chú trọng hơn đến các cá nhân có giải pháp, mô hình mới mang lại hiệu quả và khả năng áp dụng trong phạm vi bộ, ngành, địa phương. Việc sửa đổi nhằm khuyến khích đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đổi mới tư duy, nâng cao chất lượng công vụ và đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính trong giai đoạn hiện nay.

Thứ năm, sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn được tặng Kỷ niệm chương (Điều 71)

 “2. Kỷ niệm chương để tặng cho cá nhân có đóng góp vào quá trình phát triển của Bộ, ban, ngành, tỉnh, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở trung ương.

Tên kỷ niệm chương, đối tượng và tiêu chuẩn tặng kỷ niệm chương do Bộ, ban, ngành, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cơ quan trung ương của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở trung ương quy định.”.

Luật Thi đua, Khen thưởng khoản 2 Điều 71 như sau: “2. Kỷ niệm chương để tặng cho cá nhân có đóng góp vào quá trình phát triển của Bộ, ban, ngành, tỉnh, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp có tổ chức đảng đoàn hoặc có tổ chức đảng thuộc Đảng bộ khối các cơ quan trung ương.

Tên kỷ niệm chương, đối tượng và tiêu chuẩn tặng kỷ niệm chương do Bộ, ban, ngành, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cơ quan trung ương của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp có tổ chức đảng đoàn hoặc có tổ chức đảng thuộc Đảng bộ khối các cơ quan trung ương quy định.”

Việc sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 71 của Luật Thi đua, Khen thưởng về kỷ niệm chương được đánh giá là phù hợp và có tính thực tiễn cao. Quy định mới đã mở rộng, làm rõ hơn thẩm quyền quy định tên gọi, đối tượng và tiêu chuẩn tặng kỷ niệm chương cho các bộ, ban, ngành, địa phương và tổ chức chính trị - xã hội, qua đó tạo sự chủ động, linh hoạt trong việc ghi nhận những cá nhân có đóng góp cho quá trình xây dựng và phát triển của từng ngành, từng lĩnh vực. Đồng thời, nội dung sửa đổi cũng góp phần nâng cao giá trị của kỷ niệm chương, bảo đảm việc xét tặng sát với đặc thù hoạt động của từng cơ quan, tổ chức, tránh tình trạng áp dụng cứng nhắc, hình thức, từ đó công tác khen thưởng ngày càng thực chất và có ý nghĩa động viên hơn.

Thứ sáu, sửa đổi tiêu chuẩn tặng bằng khen Thủ tướng Chính phủ (Điều 73)

Theo đó, bằng khen Thủ tướng Chính phủ được sửa đổi, bổ sung như sau:  “b) Đã được tặng bằng khen của Bộ, ban, ngành, tỉnh và sau đó có liên tục từ 05 năm trở lên đến thời điểm đề nghị được công nhận hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên, trong thời gian đó có 03 lần được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở””;

Điểm mới của Luật Thi đua, Khen thưởng năm 2026 là bổ sung cụm từ “sau đó” để quy định mới chặt chẽ, hợp lý hơn.

Thứ bảy, sửa đổi tiêu chuẩn tặng bằng khen Bộ, ban, ngành, tỉnh (Điều 74)

Theo đó, bằng khen Bộ, ban, ngành, tỉnh được sửa đổi như sau: “d) Có 02 lần liên tục trở lên đến thời điểm đề nghị được tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” hoặc có 02 năm liên tục trở lên đến thời điểm đề nghị được công nhận hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ”. Quy định mới đã bỏ quy định bằng khen Bộ, ban, ngành, tỉnh bắt buộc phải có từ 2 đến 4 sáng kiến đạt hiệu quả.

Thứ tám, sửa đổi, bổ sung quy định về thẩm quyền của Thủ trưởng, người đứng dầu cơ quan, tổ chức, đơn vị có tư cách pháp nhân thuộc Bộ, ban, ngành, tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp huyện, Ủy ban nhân dân cấp xã và các cơ quan, tổ chức, đơn vị khác (Điều 80)

“1. Thủ trưởng cơ quan, tổ chức, đơn vị có tư cách pháp nhân thuộc Bộ, ban, ngành, Thủ trưởng cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và tương đương quyết định tặng danh hiệu “Tập thể lao động tiên tiến”, “Chiến sĩ thi đua cơ sở”, “Lao động tiên tiến” và giấy khen. Thủ trưởng cơ quan, đơn vị có tư cách pháp nhân thuộc cơ quan, đơn vị có tư cách pháp nhân thuộc Bộ, ban, ngành tặng giấy khen.”;

b) Sửa đổi, bổ sung khoản 3 như sau:

“3. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định tặng danh hiệu thôn, tổ dân phố văn hóa, “Gia đình văn hóa”, “Tập thể lao động tiên tiến”, “Chiến sĩ thi đua cơ sở”, “Lao động tiên tiến” và giấy khen.”;

c) Bổ sung khoản 6 vào sau khoản 5 như sau:

“6. Chính phủ quy định thẩm quyền tặng giấy khen của cơ quan, đơn vị có tư cách pháp nhân thuộc cơ quan, đơn vị có tư cách pháp nhân thuộc Bộ, ban, ngành.”.

Quy định mới giao Chính phủ quy định thẩm quyền tặng giấy khen của các cơ quan, đơn vị có tư cách pháp nhân thuộc Bộ, ban, ngành nhằm phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy sau sắp xếp, tinh gọn. So với Luật năm 2022, đây là điểm mới theo hướng đẩy mạnh phân cấp, trao quyền chủ động hơn cho các đơn vị trực thuộc trong công tác thi đua, khen thưởng. Việc sửa đổi giúp giảm thủ tục trung gian, bảo đảm khen thưởng kịp thời, sát thực tế và nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị. Đồng thời, quy định theo hướng giao Chính phủ hướng dẫn cũng tạo sự linh hoạt, phù hợp với đặc thù tổ chức đa dạng của các bộ, ngành hiện nay.

Có thể khẳng định, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng năm 2026 không chỉ nhằm khắc phục những bất cập phát sinh sau hơn hai năm thi hành Luật năm 2022 mà còn thể hiện rõ tư duy đổi mới trong công tác thi đua, khen thưởng hiện nay. Những quy định mới theo hướng đề cao tính kịp thời, thực chất, gắn với đổi mới sáng tạo và hiệu quả phục vụ nhân dân sẽ góp phần nâng cao chất lượng các phong trào thi đua yêu nước. Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để công tác thi đua, khen thưởng thực sự trở thành động lực thúc đẩy đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đổi mới tư duy, nâng cao trách nhiệm, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp và phục vụ./.

                        Nguồn: Cổng thông tin điện tử - Cục quản lý THADS Bộ Tư Pháp.

                 Thực hiện: Xuân Phương – Chuyên viên VP.HĐND&UBND phường