Ngày 01/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 109/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã (Nghị định số 109/2026/NĐ-CP). Nghị định có một số điểm mới đáng chú ý sau:

1. Về thẩm quyền xử phạt

* Bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính (VPHC) của Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã đối với lĩnh vực bổ trợ tư pháp; tăng thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã đối với lĩnh vực hôn nhân và gia đình; bãi bỏ thẩm quyền xử phạt VPHC của Chủ tịch UBND cấp huyện

Trước đây, Nghị định số 82/2020/NĐ-CP ngày 15/7/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã (Nghị định số 82/2020/NĐ-CP) không quy định thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp. Tuy nhiên hiện nay, Nghị định 109/2026/NĐ-CP đã bổ sung thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã đối với lĩnh vực bổ trợ tư pháp, cụ thể: “Phạt tiền đến 25.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp”.

Tăng thẩm quyền xử phạt VPHC của Chủ tịch UBND cấp xã đối với các lĩnh vực, cụ thể điểm b khoản 1 Điều 84 quy định“Phạt tiền đến 15.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình;…;” (Trước đây, Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền “Phạt tiền đến 3.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình”).

Thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp (không còn cấp huyện) do đó Nghị định 109/2026/NĐ-CP đã bãi bỏ thẩm quyền xử phạt VPHC của Chủ tịch UBND cấp huyện đảm bảo phù hợp với các quy định của pháp luật và thực tiễn.

* Bổ sung thẩm quyền xử phạt VPHC của Giám đốc Sở Tư pháp

Theo đó, khoản 1 Điều 85 Nghị định 109/2026/NĐ-CP quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Giám đốc Sở Tư pháp, đây là quy định mới phù hợp với quy định tại Luật số 88/2025/QH15 và Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính. Bên cạnh đó, quy định trên là công cụ pháp lý mạnh mẽ, có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý ngành, lĩnh vực tại địa phương. Cụ thể Giám đốc Sở Tư pháp có thẩm quyền:

“a) Phạt cảnh cáo;

b) Phạt tiền đến 24.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực hành chính tư pháp, hôn nhân và gia đình; đến 32.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực thi hành án dân sự, phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã; đến 40.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp;

c) Đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, giấy đăng ký hành nghề, thẻ tư vấn viên pháp luật, thẻ công chứng viên, thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý;

d) Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính;

đ) Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 Điều 3 Nghị định này.”

2.  Bãi bỏ thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính của một số chức danh

Nghị định 109/2026/NĐ-CP bãi bỏ thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính của một số chức danh: “Công chức Phòng Tư pháp cấp huyện”, “Công chức làm công tác lý lịch tư pháp tại Sở Tư pháp, viên chức Trung tâm lý lịch tư pháp quốc gia”, “Công chức Thanh tra Bộ Tư pháp” do thay đổi cơ cấu, tổ chức.

3. Bổ sung các hành vi vi phạm trong hoạt động công chứng

Từ Điều 13 đến Điều 18 của Nghị định 109/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung các quy định về hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả trong hoạt động công chứng để phù hợp với Luật Công chứng năm 2024 và các văn bản quy định chi tiết Luật này .

Đặc biệt, Nghị định bổ sung các hành vi vi phạm mới như: Không bảo đảm thời gian làm việc theo ngày, giờ làm việc của tổ chức hành nghề công chứng trừ trường hợp bất khả kháng hoặc có lý do chính đáng; từ chối nhận lưu giữ di chúc mà không có lý do chính đáng hoặc từ chối tiếp nhận yêu cầu công bố di chúc khi có yêu cầu hợp lệ từ người thừa kế; từ chối nhận lưu giữ di chúc mà không có lý do chính đáng hoặc từ chối tiếp nhận yêu cầu công bố di chúc khi có yêu cầu hợp lệ từ người thừa kế; không chụp ảnh người yêu cầu công chứng ký hoặc điểm chỉ vào văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác; không bảo đảm các yêu cầu về ảnh chụp người yêu cầu công chứng ký hoặc điểm chỉ vào văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên;…

4. Sửa đổi, bổ sung các hành vi vi phạm trong hoạt động đấu giá tài sản

Từ Điều 27 đến Điều 30 của Nghị định 109/2026/NĐ-CP đã bổ sung các quy định về hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả trong hoạt động đấu giá để phù hợp với Luật Đấu giá năm 2016, được sửa đổi, bổ sung năm 2024 và các văn bản quy định chi tiết Luật này.

Nghị định sửa đổi, bổ sung các hành vi vi phạm trước đây và bổ sung một số hành vi vi phạm mới như: Để lộ thông tin về người đăng ký tham gia đấu giá; Hạn chế cá nhân, tổ chức tham gia đấu giá không đúng quy định pháp luật; Nhận bất kỳ một khoản tiền, tài sản hoặc lợi ích nào từ đấu giá viên, tổ chức hành nghề đấu giá, người tham gia đấu giá để làm sai lệch kết quả lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá, kết quả đấu giá;…

5. Bãi bỏ các nội dung quy định tại Nghị định số 82/2020/NĐ-CP

Bãi bỏ Điều 14 Nghị định số 82/2020/NĐ-CP quy định về hành vi vi phạm về công chứng bản dịch.

Bãi bỏ các hành vi vi phạm về hoạt động đấu giá như: Đề nghị Sở Tư pháp cấp thẻ đấu giá viên cho đấu giá viên không làm việc tại tổ chức mình; không đề nghị cấp thẻ đấu giá viên cho đấu giá viên của tổ chức mình; sử dụng thẻ đấu giá viên của người khác để điều hành cuộc đấu giá…

Bãi bỏ các hành vi vi phạm hành chính trong hoạt động lý lịch tư pháp.

6. Bãi bỏ hình thức xử phạt cảnh cáo tại một số Điều, khoản

Tại một số điều khoản của Nghị định số 82/2020/NĐ-CP đang quy định đồng thời hai hình thức xử phạt chính đối với cùng một hành vi vi phạm (cảnh cáo hoặc phạt tiền từ ... đến...) là chưa phù hợp với quy định của khoản 3 Điều 21 Luật XLVPHC quy định “mỗi vi phạm hành chính được quy định một hình thức xử phạt chính”, dẫn đến nguy cơ áp dụng pháp luật tùy tiện, không thống nhất. Do vậy, Nghị định bỏ hình thức xử phạt cảnh cáo đối với các hành vi này. 

Nghị định có hiệu lực từ ngày 18/5/2026 và thay thế Nghị định số 82/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 117/2024/NĐ-CP).

    (Đính kèm Nghị định số 109/2026/NĐ-CP ngày 01/4/2026 của Chính phủ).Tải về

   Thực hiện: Xuân Phương - Chuyên viên Văn phòng HĐND&UBND phường Bình Thủy